door Annelies Barentsen 
Wie door IJsland reist, merkt het meteen: de taal klinkt uniek. Straatnamen vol bijzondere letters en plaatsnamen die moeilijk uit te spreken lijken. Toch kent bijna iedereen ongemerkt al enkele woorden uit het IJslands.
Woorden zoals geiser en saga komen oorspronkelijk uit de IJslandse taal en worden vandaag wereldwijd gebruikt. Dat maakt het IJslands niet alleen bijzonder, maar ook verrassend invloedrijk voor zo’n klein eiland.
Kort samengevat
- De IJslandse taal behoort tot de Noord-Germaanse talen
- Woorden zoals geiser en saga komen oorspronkelijk uit het IJslands
- Het moderne IJslands lijkt nog sterk op het Oudnoors van de Vikingen
- IJslanders beschermen hun taal bewust tegen buitenlandse invloeden
- Veel plaatsnamen vertellen iets over natuur, geschiedenis of landschap
Een taal die eeuwenlang bewaard bleef
De IJslandse taal ontstond meer dan duizend jaar geleden toen Vikingen zich op het eiland vestigden. Wat bijzonder is: het moderne IJslands lijkt vandaag nog opvallend sterk op de taal die toen gesproken werd.
Daardoor kunnen veel IJslanders nog altijd oude teksten en saga’s lezen zonder grote vertalingen. In weinig landen bleef een taal zo goed bewaard doorheen de eeuwen.
Geiser: een woord uit IJsland dat de wereld rondging
Het woord geiser komt rechtstreeks uit het IJslands. Het verwijst oorspronkelijk naar Geysir, een bekende warmwaterbron in de Golden Circle-regio.
De naam is afgeleid van het IJslandse werkwoord “að geysa”, wat zoveel betekent als uitbarsten of spuiten. Vandaag wordt het woord geiser wereldwijd gebruikt voor warmwaterbronnen die water omhoog spuiten.
Saga’s: verhalen vol geschiedenis en avontuur
Ook het woord saga komt uit het IJslands. Saga’s zijn oude verhalen over Vikingen, families en historische gebeurtenissen.
Veel van deze teksten werden in de middeleeuwen opgeschreven in IJsland en behoren vandaag tot het belangrijkste literaire erfgoed van Noord-Europa.
De saga’s vertellen over:
- familievetes
- reizen over zee
- vulkanen en natuurrampen
- eer en overleving
- het leven van de eerste bewoners
Nog altijd spelen deze verhalen een belangrijke rol in de IJslandse cultuur.
Extra letters in het IJslands
Wie voor het eerst een kaart van IJsland bekijkt, merkt meteen dat sommige woorden er ongewoon uitzien. Dat komt onder andere door letters zoals:
- þ (thorn)
- ð (eth)
- æ (ae)
Plaatsnamen lijken soms ingewikkeld, maar vertellen vaak exact wat je ziet in het landschap:
- fjörður = fjord
- foss = waterval
- jökull = gletsjer
- vík = baai
Daardoor leer je onderweg ongemerkt steeds meer woorden herkennen.
IJslanders beschermen hun taal bewust
De IJslandse taal verandert minder snel dan veel andere Europese talen. Nieuwe woorden worden vaak bewust in het IJslands gemaakt, in plaats van Engelse woorden over te nemen.
Voor nieuwe woorden en zelfs eigennamen bestaat in IJsland een officiële commissie die bekijkt of ze passen binnen de regels en structuur van de IJslandse taal. Dat zorgt ervoor dat de taal haar eigen karakter behoudt, zelfs in een moderne samenleving.
Kan je als reiziger makkelijk communiceren?
Vrijwel iedereen in IJsland spreekt Engels. Toch waarderen inwoners het wanneer reizigers enkele IJslandse woorden proberen uit te spreken.
Enkele eenvoudige woorden:
- hallo = halló
- bedankt = takk fyrir
- ja = já
- nee = nei
Online een beetje IJslands leren
Wil je voor vertrek enkele basiswoorden leren? Dan is Icelandic Online een leuke startplaats. Je vindt er gratis oefeningen en eenvoudige lessen om kennis te maken met de IJslandse taal.
Een presentatie over de IJslandse taal?
Bij Fossanna kan je een presentatie aanvragen die goed aansluit bij jouw publiek. Dat kan een algemene presentatie over IJsland zijn, maar ook een lezing die focust op de IJslandse taal, cultuur, natuur of reizen.