door Annelies Barentsen 
De standbeelden in IJsland vertellen het verhaal van het land. Vooral de standbeelden in Reykjavik laten zien wie de IJslandse geschiedenis heeft gevormd: onafhankelijkheidsleiders, dichters, ontdekkingsreizigers en pioniers voor vrouwenrechten. Tijdens een vakantie in IJsland vormen ze een culturele laag die vaak minder opvalt dan de natuur, maar zeker ook betekenisvol is.
Wanneer je aan bezienswaardigheden in IJsland denkt, denk je vaak aan watervallen, lavavelden en gletsjers. Toch tonen deze monumenten wie belangrijk werd geacht, welke waarden centraal staan en hoe geschiedenis zichtbaar blijft in het dagelijkse leven. Vooral in Reykjavik liggen veel beelden dicht bij elkaar. Maar ook elders in het land kom je monumenten tegen met regionale of nationale betekenis.
Standbeelden in Reykjavik, het verhaal van een natie
Jón Sigurðsson, symbool van onafhankelijkheid
Op Austurvöllur staat het beeld van Jón Sigurðsson, leider van de negentiende-eeuwse onafhankelijkheidsbeweging. Zijn standbeeld kijkt uit over het parlement. Zijn geboortedag, 17 juni, is de nationale feestdag van IJsland. Dit is zonder twijfel een van de meest betekenisvolle standbeelden in IJsland.
Hannes Hafstein, eerste premier
Het beeld van Hannes Hafstein herinnert aan de eerste IJslandse premier. Hij speelde een sleutelrol in de bestuurlijke ontwikkeling van het land en was daarnaast dichter. Dat dubbele profiel is typerend voor de IJslandse cultuur. Het beeld staat voor het regeringsgebouw aan Lækjartorg, het huidige kantoor van de premier.
Christian IX, constitutionele mijlpaal
Aan de andere kant van het regeringsgebouw staat het beeld van Christian IX. Hij verleende in 1874 een grondwet aan IJsland, een belangrijke stap in de constitutionele ontwikkeling van het land. Zijn standbeeld toont hoe ook complexe historische figuren een plaats krijgen in het publieke geheugen.
Ingólfur Arnarson, begin van de nederzetting
Op Arnarhóll staat het beeld van Ingólfur Arnarson, volgens de overlevering de eerste permanente bewoner van het eiland. Het beeld symboliseert het ontstaan van Reykjavik en daarmee van het latere IJsland.
Skúli Magnússon, economische grondlegger
Skúli Magnússon introduceerde in de achttiende eeuw industriële werkplaatsen. Zijn standbeeld onderstreept dat de hoofdstad niet alleen uit legendes ontstond, maar ook uit economische visie.
Leifur Eiríksson, ontdekker van Vinland
Voor Hallgrímskirkja staat het beeld van Leifur Eiríksson. Volgens IJslandse traditie bereikte hij Noord-Amerika eeuwen vóór Columbus. Het beeld werd geschonken door de Verenigde Staten en behoort tot de meest gefotografeerde standbeelden in Reykjavik.
Tómas Guðmundsson, literatuur in het straatbeeld
Aan Tjörnin zit ook Tómas Guðmundsson op een bankje. Zijn poëzie gaf Reykjavik een culturele identiteit en toont hoe sterk literatuur verankerd is in de samenleving.
Ingibjörg H. Bjarnason, vrouwenrechten zichtbaar gemaakt
Ingibjörg H. Bjarnason werd in 1922 het eerste vrouwelijke parlementslid van het land. Haar standbeeld, onthuld in 2015, markeert een belangrijke stap in de maatschappelijke ontwikkeling van IJsland.
De invloed van Einar Jónsson
Verschillende prominente standbeelden in IJsland zijn ontworpen door Einar Jónsson. Hij maakte onder meer de beelden van Jón Sigurðsson, Jónas Hallgrímsson, Hannes Hafstein, Christian IX en Ingólfur Arnarson.
Wie meer werk van hem wil zien, bezoekt het Einar Jónsson Museum, vlak bij de Hallgrimskirkja. De beeldentuin is gratis toegankelijk. Binnen, tegen betaling, ontdek je zijn bredere oeuvre en krijg je inzicht in de symboliek achter veel standbeelden in Reykjavik.
Ontdek de standbeelden tijdens je reis Reykjavik in de winter, Reykjavik in de zomer, of tijdens een van onze op maat gemaakte reizen waarin Reykjavik uitgebreid aan bod komt.
Standbeelden buiten Reykjavik
De standbeelden in IJsland beperken zich niet enkel tot de hoofdstad. Als voorbeelden vermelden we twee beelden uit West-IJsland.
Op Snæfellsnes, vlak bij Hellnar, staat het beeld van Guðríður Þorbjarnardóttir. Zij reisde in de Vikingtijd naar Vinland in Noord-Amerika en wordt beschouwd als de moeder van het eerste Europese kind dat daar werd geboren. Het monument herinnert aan haar uitzonderlijke levensverhaal en de vroege overzeese reizen vanuit IJsland.
In Hrafnseyri in de Westfjorden staat een monument voor Jón Sigurðsson op zijn geboorteplaats. Hier krijgt de nationale onafhankelijkheidsbeweging een persoonlijke en regionale dimensie, midden in het landschap waar zijn verhaal begon.
Beide standbeelden kom je tegen tijdens een rondreis door het westen van IJsland, bijvoorbeeld binnen onze reisroutes Westen met Westfjorden, of Rondom met Westfjorden.