door Annelies Barentsen 
IJsland is zonder twijfel een land van gletsjers. Meer dan 10 procent van het eiland wordt bedekt door deze eeuwige ijsmassa’s die het landschap vormgeven en voelbaar maken hoe krachtig de natuur hier is. In deze blog neem ik je mee naar de wereld van IJslandse gletsjers en hun spectaculaire gletsjertongen, en vertel ik waar je ze kan zien, hoe ze bewegen, en waarom ze zo’n diepe indruk achterlaten.
Waarom gletsjers zo belangrijk zijn in IJsland
Gletsjers zijn niet zomaar witte vlekken op de kaart. Ze spelen een cruciale rol in het IJslandse ecosysteem. Ze leveren smeltwater aan rivieren, zorgen voor de vorming van valleien en meren en laten een indrukwekkend stempel achter op het landschap. Bovendien zijn ze een magneet voor reizigers die op zoek zijn naar avontuur: van gletsjerwandelingen tot sneeuwscootertochten en ijsgrotverkenningen.
De grootste gletsjers van IJsland
Vatnajökull
De grootste gletsjer van Europa -buiten het poolgebied- en één van de meest indrukwekkende plaatsen in Zuid-IJsland is de Vatnajökull. Deze gletsjer beslaat meer dan 10 procent van het eiland en voedt talloze gletsjertongen zoals Svínafellsjökull en Breiðamerkurjökull. Dit is dé plaats voor wie het ijs van dichtbij wil beleven, en vormt ook het hart van het Vatnajökull Nationaal Park.
Langjökull
Deze gletsjer ligt dichter bij Reykjavik en is makkelijk bereikbaar voor excursies. Langjökull is populair voor sneeuwscootertochten en je kan er zelfs onder het ijs wandelen in een kunstmatig aangelegde ijstunnel.
Mýrdalsjökull
Onder deze gletsjer schuilt de beruchte vulkaan Katla. Vanaf hier loopt de spectaculaire gletsjertong Sólheimajökull naar beneden, waar je met stijgijzers over het ijs kan wandelen.
Snæfellsjökull
Deze ijsbedekte vulkaan op het gelijknamige schiereiland spreekt tot de verbeelding. Niet alleen om zijn dramatische ligging, maar ook omdat hij het startpunt is van Jules Verne’s ‘Reis naar het middelpunt der aarde’.
Drangajökull
De grootste gletsjer in de Westfjorden en bijzonder omdat hij als enige gletsjer onder de 1 000 meter ligt. Ideaal voor wie de afgelegen noordwestkust wil combineren met een bezoek aan een minder toeristisch ijsterrein.
Wat zijn gletsjertongen precies?
Een gletsjertong is een uitloper van een grotere gletsjer. Terwijl het centrale ijsveld vaak hoog in de bergen ligt, stroomt het ijs via deze ‘tongen’ naar lager gelegen gebieden. Hier komt het ijs dichter bij het aardoppervlak en wordt het toegankelijker voor bezoekers. Gletsjertongen zijn de plaatsen waar het ijs echt in beweging is: kloven ontstaan, ijswanden breken af, en smeltwater stroomt er langs ruisende beekjes naar beneden.
Deze uitlopers zijn vaak de mooiste plaatsen om het karakter van een gletsjer van dichtbij te zien. Denk aan Svínafellsjökull, waar je de structuur van het ijs haast kan voelen, of Breiðamerkurjökull, die afbrokkelt in het beroemde gletsjermeer Jökulsárlón.
Gletsjers in beweging
Gletsjers zijn allesbehalve statisch. Ze ademen als het ware: in de winter groeien ze aan met nieuwe sneeuw die samendrukt tot ijs, en in de zomer smelten ze langzaam terug. Door klimaatverandering verliezen veel gletsjers echter terrein. Zo verloor Ok-jökull in 2014 officieel zijn status als actieve gletsjer, een duidelijk teken van de impact van klimaatverandering.
Bij terugtrekkende gletsjers ontstaan vaak diepe komvormige dalen die zich vullen met smeltwater. Zo vormen zich de talrijke gletsjermeren die je vandaag op verschillende plaatsen in IJsland ziet.
Belevenissen op en rond het ijs
Een gletsjerwandeling is misschien wel de meest intense manier om het IJslandse ijslandschap te beleven. Met stijgijzers onder je schoenen en een gids aan je zijde doorkruis je het levende ijs. Onder je voeten hoor je het kraken, terwijl diepe spleten en blauwe ijsformaties je aandacht blijven trekken. Het is een fysieke ervaring die je laat voelen hoe actief en veranderlijk een gletsjer echt is.
In de wintermaanden openen zich op sommige plaatsen mysterieuze ijsgrotten, gevormd door smeltwater dat zich een weg baant door het ijs. Deze grotten zijn tijdelijk, elk jaar anders van vorm, en alleen toegankelijk als de omstandigheden veilig zijn. Een bezoek gebeurt steeds onder begeleiding van een ervaren gids.
Voor wie liever snelheid opzoekt, zijn er ook sneeuwscootertochten op het gletsjerijs. Deze excursies zijn populair, maar hou wel in gedachten dat niet elke excursie even milieuvriendelijk is.
Een rustiger alternatief is een boottocht op een gletsjermeer. Terwijl je tussen drijvende ijsblokken vaart, zie je vanop het water hoe de gletsjertong eindigt in het meer. Dit is een van de mooiste manieren om de schaal en kracht van het IJslandse ijslandschap te ervaren.
Welke reis past hierbij?
Wil je de gletsjers combineren met andere hoogtepunten in Zuid-IJsland? Dan is de reis Zuidkust en West-IJsland een aanrader. Die brengt je langs Jökulsárlón, Vatnajökull en de zwarte stranden van Vik. Ook de reis Rondom met Snaefellsnes laat je verschillende gletsjers ontdekken, van Snæfellsjökull in het westen tot Mýrdalsjökull in het zuiden.
Laat je verwonderen
Een bezoek aan de gletsjers en gletsjertongen in IJsland is geen alledaagse ervaring. Het is het soort reis waarbij je stil wordt, en beseft hoe krachtig en tegelijk kwetsbaar de natuur is. Of je nu bovenop een gletsjertong staat of de blauwe ijsbergen ziet drijven in een spiegelend meer, het zijn beelden die je bijblijven.
Benieuwd naar hoe deze gletsjers spectaculaire meren vormen? Lees dan ook mijn blog over IJsbergenmeren in IJsland.